Je telefoon vult je zinnen aan, je horloge houdt je hartslag in de gaten en je slimme speaker past de verwarming aan. Deze technologische trends zijn geen verre beloften meer. Ze zitten al in onze broekzakken, huizen en kantoren en veranderen ons dagelijks leven in hoog tempo. Dat roept concrete vragen op, met name over de werkelijke kosten.
Energieverbruik van digitaal gebruik: wie betaalt de rekening voor onze technologische gewoonten?
Is het je weleens opgevallen dat je spraakassistent binnen een fractie van een seconde antwoord geeft? Die snelheid is te danken aan datacenters die enorme hoeveelheden elektriciteit verbruiken. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) waarschuwt voor problemen met de aansluiting op het elektriciteitsnet als gevolg van de groei van deze infrastructuur.
Het probleem beperkt zich niet tot het totale verbruik. Het IEA benadrukt dat de vraag beter moet worden voorspeld, de energie-efficiëntie moet worden verbeterd en de infrastructuurkosten eerlijk moeten worden verdeeld tussen digitale bedrijven en de regio’s waar ze zich vestigen. Zonder duidelijke regels komen de lokale overheden en consumenten voor de kosten op te draaien.
Concreet vraagt elke opdracht aan een AI-model meer middelen dan een gewone zoekopdracht. Vermenigvuldig dat met miljoenen dagelijkse gebruikers en de energierekening wordt net zo goed een politiek als een technologisch vraagstuk. De analyses op de techrubriek van Yann Savidan bieden inzicht in deze kwesties en hoe ze zich ontwikkelen.

Kunstmatige intelligentie op het werk: daadwerkelijke toepassing en concrete beperkingen
AI is meer dan chatbots die teksten genereren. In bedrijven wordt AI inmiddels ingezet in bedrijfsprocessen, bijvoorbeeld voor het automatisch selecteren van sollicitaties, het opsporen van bankfraude en ondersteuning bij medische diagnoses. Het gebruik neemt toe, maar is nog altijd zeer ongelijk verdeeld.
Grote bedrijven nemen AI veel sneller in gebruik dan kleine bedrijven. Uit Eurostat-statistieken over bedrijven in de Europese Unie blijkt een duidelijk verschil tussen grote organisaties, die vaak al over de benodigde middelen beschikken, en het mkb, waar het gebruik experimenteel of incidenteel blijft. Het merendeel van de toepassingen is te vinden in de informatie- en communicatiesector en de zakelijke dienstverlening.
Deze realiteit nuanceert het idee van een uniforme transformatie. Een architectenbureau met vijf medewerkers gebruikt AI niet op dezelfde manier als een internationale bank. Voor veel kleine organisaties blijft AI beperkt tot een schrijf- of vertaalhulpmiddel, ver verwijderd van de volledige automatisering die in marketingverhalen wordt beloofd.
Wat er desondanks verandert
AI verandert de organisatie van het werk op subtiele wijze. Samenvattende vergaderingen worden soms vervangen door automatisch gegenereerde notulen. Verkoopteams gebruiken scoringtools om hun prospects te prioriteren. Deze toepassingen zijn minder spectaculair dan een mensachtige robot, maar veranderen het dagelijkse werk wel degelijk.
Europese AI-regelgeving: verplichtingen treden in werking
De Europese AI-verordening is geen voorstel meer. De transparantieregels zijn vanaf 2 augustus 2026 van toepassing. Ze verplichten organisaties om bepaalde interacties met AI en bepaalde door een geautomatiseerd systeem gegenereerde of aangepaste content te melden.
Sinds 2 februari 2025 geldt al een verplichting: organisaties moeten ervoor zorgen dat mensen die AI gebruiken, voldoende AI-geletterd zijn. Met andere woorden: medewerkers opleiden is niet langer vrijblijvend, maar een wettelijke verplichting.
Waarom is deze planning van belang voor het dagelijks leven? Omdat ze bepaalt hoe de apps die we elke dag gebruiken, moeten werken. Een fotofilter dat een gezicht aanpast, een chatbot van de klantenservice of een tool die content aanbeveelt: zodra de transparantieregels van kracht worden, moeten ze allemaal duidelijk aangeven dat ze op kunstmatige intelligentie zijn gebaseerd.
- In bepaalde situaties moet worden gemeld dat gebruikers met AI communiceren; deze verplichting geldt vanaf 2 augustus 2026
- Professionele gebruikers moeten worden opgeleid in AI-geletterdheid; deze verplichting geldt sinds 2 februari 2025
- Door AI gegenereerde of aangepaste content moet worden gemarkeerd, zodat het publiek synthetische content van echte content kan onderscheiden

Repareerbaarheid van elektronische apparaten: nieuwe productregels in aantocht
Technologische innovatie leidt ook tot afval. De Europese Commissie bereidt nieuwe regels voor de repareerbaarheid van elektronica, kleine apparaten en elektrische fietsen voor. Vooralsnog gaat het om een initiatief in voorbereiding, niet om definitieve verplichtingen.
Het principe gaat verder dan alleen recyclen. Repareren in plaats van vervangen betekent dat producten vanaf het begin anders moeten worden ontworpen: met toegang tot reserveonderdelen, openbare technische documentatie en onderdelen die lang genoeg beschikbaar blijven.
Een direct verband met dagelijks gebruik
Je smartphone waarvan de batterij niet meer kan worden vervangen, je draadloze oordopjes die niet uit elkaar te halen zijn, je robotstofzuiger waarvan de motor aan het chassis is vastgelijmd: zulke ontwerpkeuzes brengen kosten met zich mee voor zowel de gebruiker als het milieu. De toekomstige Europese regels zijn juist op dit soort situaties gericht.
Repareerbaarheid wordt een criterium voor productbeleid, net als prestaties of design. Als deze regels er komen, kunnen ze het assortiment van fabrikanten al veranderen voordat ze in nationale wetgeving zijn omgezet.
Digitale innovaties en verantwoordelijkheid: wat er nu op het spel staat
De technologische trends die ons dagelijks leven veranderen, zijn meer dan een lijst met gadgets. Ze roepen fundamentele vragen op over de verdeling van kosten, de opleiding van gebruikers en de duurzaamheid van producten.
- De energie-infrastructuur van datacenters belast lokale elektriciteitsnetten, terwijl de regels voor de verdeling van de kosten nog niet vastliggen
- Het gebruik van AI in bedrijven blijft vooral beperkt tot grote organisaties en bepaalde sectoren; van een algemene transformatie is nog geen sprake
- De Europese regelgeving legt inmiddels concrete verplichtingen op voor transparantie en opleiding, met deadlines die snel dichterbij komen
- Repareerbaarheid van elektronische apparaten kan een ontwerpeis worden en niet alleen een verkoopargument
De echte uitdaging voor de komende jaren is niet welke technologieën er zullen bestaan. Het gaat erom te bepalen wie de materiële en wettelijke gevolgen ervan draagt. De antwoorden op die vraag zullen onze verhouding tot innovatie sterker bepalen dan welke nieuwe functie dan ook.



